شایعه را می توان به عنوان یکی از شیوه های جنگ روانی در زمان حاضر بیان کرد که مصداق بارز آن حوادث سال گذشته که رسانه های داخلی و خارجی حامی فتنه با استفاده از قدرت رسانه ای خود انواع شایعه را در جامعه پخش کردند اشاره کرد.
اما سوال این جاست شایعات چه زمانی شروع می شود و به اوج خود می رسد؟
می توان گفت زمانی که این جریان از بین افرادی که از حقیقت موضوع دورند آغاز می شودو تکرار آن بدون ارائه برهان و دلیل ادامه میابد تا تقریبا بسیاری از مردم آن را باور می کنند و در نهایت شیوه معینی برای ترویج آن پیش گرفته می شود مانند ((آنها می گویند….))یا ((خبر دقیقی دارم مبنی بر …)) یا ((از یک منبع رسمی شنیده ام که….)) و مانند .

شایعات زمانی رواج می یابند که حوادث مربوط به آن در زندگی افراد از اهمیتی برخوردار باشند یا در مورد آنها خبرهای صریح پخش نشود و یا اینکه خبرهای مربوط به آنها مبهم باشند.این ابهام زمانی به وجود می آید که خبر به صورت تحریف شده دریافت شود،یا به فرد،خبر های متضادی برسد یا فرد از فهم این گونه خبرها عاجز باشد به هر حال شایعه همیشه دروغ نیست و همیشه داستان بدخواهانه ای را شامل نمی شود.ممکن است شایعه سبب درز کردن اطلاعات گردد،به ویژه در زمان جنگ ،یعنی زمانی که کنترل اطلاعاتی نظامی از جهت امنیت ملی کشور ،ضروری است.

در شرایط عادی اخبار از طریق منابع قابل اطمینان و رادیو و تلویزیون پخش می شود و شایعه کمتر به حال ظهور و بروز می یابد ،اما وقتی فشار روحی و سردرگمی به وجود می آید شایعه نیز گسترش می یابد،در چنین شرایطی اگر چه شایعات از پشتوانه و شواهد محکمی برخوردار نیستند اما به دلیل خودداری منابع رسمی از انتشار اطلاعات و اخبار کافی و شواهد که گاهی به خاطر دسترسی نداشتن به آن و گاه به لحاظ اعمال سانسور به سرعت و از طریق تکرار در میان مردم در سطح وسیعی گسترش می یابد و این تکرار ار آن جهت است که نیازهای هیجانی مردم را برآورده می کند.

شایعه را بیشتر در جایی می توان دید که خبر از منابع موثق منتشر نگردد،و زمانی بیشترین تاثیر را دارد که در لحظه اوج احساسات مردم باشد.دو نکته در ضریب شایعه دارای اهمیت بالایی است:اول –ابهام در موضوع و دوم-اهمیت موضوع،به این معنی که هر چه ضریب شایعه بالا باشد ضریب نفوذ آن نیز به همان میزان بالا میرود در ضمن به همان میزان که ابهام در قضیه افزایش می یابد ضریب نفوذ شایعه نیز بالا ‌‌می‌رود.

عوامل دیگری نیز در پخش و نفوذ شایعه موثرترند اما از درجه دوم اهمیت برخوردارند ،یکی از این عوامل، عناصر پخش شایعه هستند به طور نمونه پخش شایعه از زبان یک وزیر ،یک استاد ویا هر منبع معتبر دیگرنفوذ آن را بیشتر می کند.

هر شایعه در بر گیرنده بخش قابل ملاحظه ای از واقعیت می تواند باشد ،اما ضریب نفوذ آن نیز تحت تاثیر عوامل دیگر می توان افزایش بالایی پیدا کند که این عوامل عبارتند از:

۱) تسطیح :در تسطیح شایعه ساز سعی می کند عوامل حاشیه ای و جنبی یک موضوع را از بین ببرد و موضوع شاخص را نمایانتر کند.مانند نادیده گرفتن حضور ۴۰ میلیونی مردم در پای صندوق های رای ولی انعکاس و پررنگ تر کردن اغتشاشات پس از انتخابات.

۲- همانند سازی: در همانند سازی نوعی فرافکنی صورت می گیرد .موضوع در ذهن مخاطب عینیت پیدا کرده و مخاطب نسبت به آن آگاهی دارد ،دراین نوع شایعه از تاکتیک ((بک گراند)) می تواند عنصر شایعه را تقویت کند.مصداق آن را می توان به هدف اصلی کمیته به اصطلاح صیانت از آراء اشاره کرد که در ذهن مخاطب شایعه تقلب در انتخابات راتقویت کنند تا قضایای بعدی را بوجود بیاورد…

۳- برجسته سازی ،بزرگ نمایی: نمودار شدن عنصر اصلی شایعه همان برجسته سازی و واضح کردن موضوع اصلی است،برجسته سازی زمانی اتفاق می افتد که شما بتوانید با تسطیح عناصر حاشیه ای خبر را حذف و مبالغه ای که خبر انجام می دهید، آن را در حد معقول بزرگ جلوه دهید.

به هر حال با نگاهی گذرا به رسانه های معاندین و مخالفین انقلاب اسلامی مانند بی بی سی و صدای آمریکا و… هر روز شاهد تاکتیک های جدید شایعه پراکنی هستیم که میتوان با شناخت صحیح این تاکتیکها دشمنان اسلام و انقلاب را ناکام گذاشت.